درباره ششمین انتخابات پسا صدام در عراق چه می دانیم؟

گروه دیپلماسی – -: عراق در آستانه برگزاری ششمین انتخابات پارلمانی پس از سقوط رژیم صدام حسین در 11 نوامبر 2025 است. انتخابات سرنوشت 329 کرسی مجلس نمایندگان را رقم خواهد زد.

رقابت های سیاسی پرهزینه، حذف صدها نامزد و افزایش شکاف میان جناح های سیاسی، انتخابات امسال را به یکی از پرهزینه ترین و حساس ترین رقابت های سیاسی در دو دهه اخیر در عراق تبدیل کرده است.

درباره انتخابات مجلس

• تاریخ: 11 نوامبر 2025
• انتخابات مجلس ششم بعد از صدام
• تعداد افراد واجد شرایط: ۲۱ میلیون و ۴۹۱ هزار نفر
• رای مردم: 20 میلیون و 63 هزار نفر
• رای ویژه (نیروهای امنیتی و بسیج مردمی): 1314000 نفر
• رای دهندگان آواره: 26500 نفر
• تعداد مراکز رأی گیری: 9539 مرکز در سراسر عراق
• مراکز رأی گیری: 4383 مرکز
• کرسی های پارلمان: 329 کرسی
• هزینه انتخابات: بیش از 5 میلیارد دینار برای هر کرسی. گران ترین انتخابات از سال 2003 تاکنون
• واجد شرایط: 837 نامزد

دلایل عدم صلاحیت

5. – عدم پایبندی به رفتار خوب و اظهارات فرقه ای
5. پرونده های کیفری و قضایی (183 پرونده)
5. مستندسازی تخلفات و تقلب علمی (11 مورد)
5. حذف توسط کمیته حل اختلاف (20 مورد)
5. دلایل دیگر، از جمله مرگ یا ترک

وضعیت داخلی عراق در آستانه انتخابات

در حالی که خیابان‌های بغداد و بصره مملو از پوسترها و وعده‌های انتخاباتی است، فضای سیاسی در عراق شاهد تجدید نظر گسترده ائتلاف‌ها است.

در میان شیعیان عراق، رقابت اصلی بین ائتلاف های سنتی و ائتلاف جدید «توسعه و سازندگی» وابسته به نخست وزیر کنونی عراق، محمد شیعه السودانی است.

از میان نامزدهای اهل سنت، ائتلاف «تجدید» به رهبری محمد الحلبوسی و ائتلاف «سیاده» به رهبری خمیس الخنجر با تشکیل ائتلاف سقورنه وارد صحنه شدند.

در میان کردها دو حزب اصلی، حزب دمکرات کردستان و اتحادیه میهنی همچنان نمایندگان اصلی اقلیم هستند.

وضعیت منطقه ای و روابط خارجی عراق

• عراقی ها در شرایطی به پای صندوق های رای می روند که ایران همچنان نزدیک ترین شریک سیاسی و امنیتی به بغداد است و بر برگزاری انتخابات سالم و وحدت صفوف شیعیان تاکید دارد.
• از سوی دیگر، آمریکا با وجود کاهش نیروهای خود در عراق، از طریق سفارتخانه ها و شبکه های رسانه ای سعی در حفظ نفوذ خود و تضعیف چهره نیروهای مقاومت دارد.
• ترکیه همچنین تحولات شمال عراق را با احتیاط دنبال می کند، در حالی که کشورهای حوزه خلیج فارس پس از ناکامی در تأثیرگذاری بر فضای افکار عمومی نقش خود را کاهش داده اند.
• در عین حال، روسیه و چین به دنبال گسترش همکاری های اقتصادی و انرژی با بغداد هستند. نشانه ای از تغییر تعادل به سمت شرق.

انتقادات و تخلفات انتخاباتی

عارف محمد، تحلیلگر عراقی در وب سایت مطالعات عراق نوشت:

• انتخابات عراق بیش از هر زمان دیگری با پدیده پول سیاسی، خرید رأی و ارعاب رأی دهندگان مواجه است.
• در بسیاری از مناطق، آرا به کالایی قابل مبادله تبدیل شده است. به مبالغ از 25 تا 150 هزار دینار.
• فشار غیررسمی در برخی نهادهای دولتی و نظامی بر کارمندان برای رای دادن به لیست های مشخص
• تاکتیک هایی مانند جمع آوری کارت رأی دهندگان قبل از انتخابات یا تهدید ضمنی کارکنان به عنوان نمونه هایی از تقلب گسترده ذکر شده است.

با وجود این، تحلیلگران بر این باورند که آگاهی عمومی در جامعه عراق در حال افزایش است و بسیاری از رای دهندگان مشارکت را ابزاری برای “تنبیه متقلبان” و دفاع از اراده ملی می دانند.

نامزدهای احتمالی نخست وزیری پس از انتخابات

• نوری المالکی، نخست وزیر سابق و رهبر ائتلاف دولت قانون
• عدنان الزرفی، یکی از اعضای فراکسیون پیروزی وابسته به رهبر حیدر العبادی، نخست وزیر سابق، تابعیت عراقی-آمریکایی دارد.
• قاسم الاعرجی یکی از اعضای برجسته سازمان بدر، قدرتمندترین گروه شیعه در عراق به رهبری هادی العامری است.
• حمید الشاتری، رئیس سرویس امنیت ملی عراق. دیدار اخیر او با رهبران هیئت تحریر الشام در سوریه توجه رسانه ها را به خود جلب کرد.
• عبدالحسین ابتان، وزیر سابق ورزش و جوانان عراق که در سال 2021 سازمانی به نام «انجمن گروه وطن» را تأسیس کرد.
• محمد شیعه السودانی، نخست وزیر کنونی

دیدگاه سیاسی

ناظران سیاسی معتقدند که انتخابات 2025 نقطه عطفی در تقابل بین دو جریان اصلی در عراق خواهد بود:

• جنبش های ملی و حامیان مقاومت بر حاکمیت و پایان دادن به حضور خارجی تاکید دارند.
• روندهای غربی که به دنبال حفظ روابط با آمریکا و غرب هستند.
• با توجه به اینکه رقابت اصلی بین المالکی و الزرفی است، پایان دوره نخست وزیری السودانی نزدیک است و شاید او پس از انتخابات جایگاه سیاسی متفاوتی به عنوان رئیس بلوک پارلمانی خود داشته باشد.
• در مجلس آینده باید قدرت جریان های نزدیک به محور مقاومت افزایش یابد و دولت جدید سیاست قاطع تری در برابر نفوذ خارجی، مبارزه با فساد و گشایش به شرق اتخاذ کند.

منبع: کانال مطالعات عراق